Ngay từ ngày 01/7/2025, các xã, phường, đặc khu sau sáp nhập đã khẩn trương kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí nhân sự lãnh đạo HĐND, UBND và các cơ quan chuyên môn, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng và sự liên tục trong chỉ đạo, điều hành. Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cơ bản ổn định, nghiêm túc thực hiện nhiệm vụ, duy trì sự thông suốt trong quản lý nhà nước. Hoạt động cải cách hành chính được duy trì thường xuyên, nhiều địa phương có sáng kiến thiết thực như xã Ba Tô thành lập tổ lưu động giải quyết thủ tục hành chính ở vùng xa, xã Vạn Tường và Ba Tơ huy động đoàn viên thanh niên hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Thống kê cho thấy, xã Ba Động đã tiếp nhận 340 hồ sơ, trong đó 238 hồ sơ nộp trực tuyến, chiếm gần 70%; xã Măng Đen tiếp nhận 204 hồ sơ, 100% giải quyết đúng hạn; xã Đăk Tô tiếp nhận trên 1.000 hồ sơ với tỷ lệ giải quyết trước hạn đạt trên 93%; phường Sa Huỳnh tiếp nhận 1.044 hồ sơ, đã giải quyết 925 hồ sơ còn lại đang xử lý. Những con số này phản ánh nỗ lực của cấp xã trong việc duy trì hoạt động hành chính ngay từ những ngày đầu sau sáp nhập. Tuy vậy, qua cuộc khảo sát cũng nhận thấy rằng tổ chức và hoạt động của đơn vị hành chính cấp xã còn tồn tại, khó khăn, vướng mắc, cụ thể:

Đ/c Nguyễn Đức Tuy, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh khảo sát thực tế tại phường Sa Huỳnh

Về tổ chức bộ máy, nhân sự: Sau sáp nhập, nhiều xã gặp khó khăn trong bố trí cán bộ, thiếu nhân lực chuyên trách ở các lĩnh vực then chốt; tình trạng kiêm nhiệm phổ biến khiến áp lực công việc tăng, ảnh hưởng chất lượng giải quyết hồ sơ. Trình độ chuyên môn, kỹ năng số chưa đồng đều, một số vị trí quan trọng còn thiếu nhân lực có chuyên môn sâu. Tỷ lệ nghỉ việc, tinh giản cao dẫn đến thừa - thiếu cục bộ; một bộ phận cán bộ tâm lý chưa ổn định, lo ngại điều chuyển hoặc làm việc trái chuyên môn.

Về cơ sở vật chất, trang thiết bị, kinh phí hoạt động: Trụ sở làm việc của các cơ quan Đảng, chính quyền và đoàn thể tại nhiều xã còn phân tán, xuống cấp, diện tích chật hẹp, chưa đáp ứng yêu cầu công vụ. Trang thiết bị thiếu và lạc hậu, hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, đường truyền Internet không ổn định, nhất là ở vùng sâu, vùng xa. Ngoài ra, định mức chi thường xuyên cấp xã vẫn thấp, không phù hợp với khối lượng công việc thực tế, gây khó khăn cho hoạt động của chính quyền cơ sở.

Về cải cách hành chính, công nghệ thông tin và chuyển đổi số: Hạ tầng công nghệ thông tin tại nhiều xã còn yếu, nhiều thôn, xóm chưa có mạng tốc độ cao, ảnh hưởng trực tiếp đến xử lý hồ sơ và triển khai dịch vụ công trực tuyến. Các phần mềm hành chính công thường xuyên lỗi, thiếu sự liên thông, trong khi cơ sở dữ liệu dân cư, đất đai, tài chính chưa được số hóa đầy đủ, hồ sơ giấy tồn đọng lớn. Tỷ lệ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4 còn thấp, đặc biệt ở vùng khó khăn; quy trình nghiệp vụ một số lĩnh vực chưa chuẩn hóa, khiến công chức cấp xã còn lúng túng khi thực hiện nhiệm vụ mới.

Về phân cấp, phân quyền và cơ chế pháp luật: Một số văn bản hướng dẫn của Trung ương và tỉnh ban hành chậm, thiếu cụ thể và chưa đồng bộ, nhất là trong lĩnh vực đất đai, khiến chính quyền cơ sở lúng túng trong thực hiện. Nhiều quy định vẫn duy trì thẩm quyền ở cấp huyện, chưa phù hợp với chủ trương phân cấp cho xã, làm hạn chế tính chủ động. Thẩm quyền chứng thực, công chứng của UBND xã còn hạn chế; quy định về ủy quyền bất cập, không cho phép ủy quyền cho Phó Chủ tịch, dẫn đến thiếu linh hoạt khi xử lý công việc thường xuyên, ảnh hưởng đến quyền lợi người dân.

Từ những khó khăn, vướng mắc được chỉ ra, Thường trực HĐND tỉnh nhận định hoạt động của chính quyền cơ sở sau sắp xếp vẫn còn nhiều bất cập, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ Nhân dân. Để kịp thời tháo gỡ, Thường trực HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh thường xuyên chỉ đạo rà soát, kịp thời giao biên chế cho cấp xã, có chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao ở các lĩnh vực then chốt, đồng thời thành lập Tổ công tác liên ngành xuống cơ sở để tháo gỡ vướng mắc, nghiên cứu chính sách hỗ trợ cán bộ công tác xa trung tâm và tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn. Về cơ sở vật chất và kinh phí, cần bổ sung dự toán chi thường xuyên, bố trí kinh phí đầu tư hạ tầng, trang thiết bị, đặc biệt là công nghệ thông tin, đồng thời huy động thêm nguồn lực xã hội hóa, bảo đảm hiệu quả sử dụng tài sản công. Trong cải cách hành chính và chuyển đổi số, yêu cầu đẩy nhanh nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, khắc phục lỗi phần mềm, thúc đẩy số hóa dữ liệu dân cư, đất đai, tài chính, chuẩn hóa quy trình thủ tục và tăng cường tập huấn kỹ năng số cho cán bộ, hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Về phân cấp, phân quyền, cần rà soát, sửa đổi văn bản quy phạm pháp luật để phân cấp phù hợp với mô hình chính quyền 2 cấp, bãi bỏ các quy định còn duy trì thẩm quyền ở cấp huyện; ban hành hướng dẫn cụ thể trong lĩnh vực đất đai, hộ tịch, quản lý tài sản công; đồng thời các sở, ngành phải tăng cường phối hợp, hỗ trợ cơ sở và thiết lập cơ chế kết nối trực tuyến để xử lý kịp thời các khó khăn. Đối với chính quyền cấp xã, cần chủ động kiện toàn tổ chức bộ máy, phân công đúng người đúng việc, nâng cao tinh thần trách nhiệm, siết chặt kỷ luật hành chính, sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất, tích cực huy động nguồn lực xã hội hóa, tăng cường tuyên truyền dịch vụ công trực tuyến, phát huy vai trò giám sát của HĐND và Mặt trận Tổ quốc, kịp thời phản ánh và đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, bảo đảm minh bạch và hiệu quả trong quản lý, điều hành.

Cuộc khảo sát của Thường trực HĐND tỉnh đã phản ánh toàn diện bức tranh về chính quyền cấp xã sau sáp nhập: bộ máy đã cơ bản ổn định, nhiều sáng kiến cải cách hành chính được triển khai, song vẫn còn không ít khó khăn, bất cập. Việc sớm thực hiện các giải pháp đồng bộ về nhân sự, cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ và cơ chế pháp lý sẽ là chìa khóa để chính quyền cơ sở hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới./.