Theo đó, Bộ luật hình sự (BLHS) năm 2015 có hiệu lực thi hành ngày 01/01/2018 gồm 26 chương, 426 điều. BLHS năm 2015 có nhiều nội dung đổi mới, bao quát cả phần những quy định chung lẫn phần các tội phạm cụ thể, đổi mới về chính sách hình sự, về vấn đề tội phạm và hình phạt. Bộ luật đã phản ánh được những yêu cầu của thực tiễn trong giai đoạn phát triển của đất nước và cũng là mong đợi của đông đảo quần chúng nhân dân. BLHS đã thể chế hóa chủ trương cải cách tư pháp của Đảng theo tinh thần đề cao hiệu quả phòng ngừa, tính hướng thiện trong việc xử lý người phạm tội; tôn trọng và bảo đảm thực thi các quyền con người, quyền công dân đã được ghi nhận trong Hiến pháp; mặt khác kiên quyết đấu tranh phòng, chống tội phạm, tạo cơ sở pháp lý góp phần nâng cao hiệu quả điều tra, truy tố, xét xử tội phạm, đặc biệt là các tội xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, tội phạm về kinh tế, ma túy, tội phạm về tham nhũng... BLHS năm 2015 được xây dựng trên cơ sở kế thừa và phát triển ở mức cao hơn những nguyên tắc, chế định pháp luật hình sự của nước ta từ năm 1945 đến nay, gần nhất là kế thừa BLHS năm 1999 (sửa đổi bổ sung năm 2009). BLHS năm 2015 đã thể chế hóa chủ trương hình phạt tù theo hướng phạt tiền là hình phạt chính, không chỉ được áp dụng đối với người phạm tội ít nghiêm trọng mà còn đối với các tội nghiêm trọng. Đối với nhóm các tội vi phạm trật tự quản lý kinh tế, môi trường thì hình phạt tiền là hình phạt chính có thể áp dụng đối với tội rất nghiêm trọng, ngoài ra BLHS còn mở rộng nội hàm của hình phạt cải tạo không giam giữ, không áp dụng hình phạt tù đối với người lần đầu phạm tội ít nghiêm trọng do vô ý. BLHS đã hạn chế áp dụng hình phạt tử hình đã được khẳng định tại các Nghị quyết của Đảng về cải cách tư pháp, đặc biệt là Nghị quyết số 49/NQTW và bám sát tinh thần nội dung Hiến pháp năm 2013 về quyền sống của con người. Bộ luật này đã bổ sung thêm một số trường hợp không áp dụng hình phạt tử hình, như không áp dụng hình phạt tử hình đối với người đủ 75 tuổi trở lên, người bị kết án tử hình về tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, xử lý tội phạm, lập công lớn… Bộ luật có sự điều chỉnh trong chính sách đối với người chưa thành niên phạm tội, đặc biệt là đối với các em từ 14 đến dưới 16 tuổi. Bộ luật đã thu hẹp đáng kể phạm vi, trách nhiệm hình sự đối với đối tượng này, các em chỉ phải chịu trách nhiệm với tội phạm rất nghiêm trọng hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng thuộc 28 tội danh trong số 314 tội danh đã được quy định trong BLHS, Bộ luật cũng đã cụ thể hóa các điều kiện miễn trách nhiệm hình sự áp dụng riêng cho đối tượng người chưa thành niên. Ngoài ra, BLHS còn có những quy định mới trong việc góp phần bảo vệ và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (lần đầu tiên trong lịch sử lập pháp hình sự nước ta BLHS quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại để áp dụng phù hợp với thực tiễn, đồng thời sửa đổi bổ sung nhóm các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế theo hướng phi tội phạm hóa đối với 4 tội danh như tội kinh doanh trái phép, tội báo cáo sai trong quản lý kinh tế, vi phạm quy định về cấp văn bằng bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp, sử dụng trái phép quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ của tổ chức tín dụng) và một số những điểm mới khác. Những quy định mới của BLHS năm 2015 góp phần khắc phục những bất cập, hạn chế trong thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm; tạo điều kiện vững chắc cuộc đấu tranh chống tội phạm có hiệu quả trong tình hình mới; nội luật hóa các quy định liên quan của Điều ước quốc tế mà nước ta là thành viên, góp phần tăng cường hợp tác quốc tế trong đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Luật Tiếp cận thông tin (TCTT) gồm 5 chương, 37 điều có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2018 và xác định là một trong những dự án luật được ưu tiên ban hành trong nhóm các dự án luật liên quan đến bảo đảm quyền con người, quyền công dân nhằm triển khai thi hành Hiến pháp năm 2013. Luật đưa ra những nội dung cơ bản trong phạm vi điều chỉnh, nguyên tắc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin; quyền, nghĩa vụ của công dân, những hành vi bị nghiêm cấm; chủ thể thực hiện, cách thức tiếp cận, phạm vi thông tin được tiếp cận;…

Các đại biểu nêu lên một số ý kiến liên quan việc triển khai BLHS và Luật TCTT, việc chuẩn bị các điều kiện, cơ sở vật chất để đảm bảo thi hành Bộ luật, Luật và đã được đại diện Bộ Tư pháp giải đáp cụ thể.

Kết luận Hội nghị, đồng chí Bộ trưởng Bộ Tư pháp nhấn mạnh ý nghĩa, tầm quan trọng của các Bộ luật, Luật. Đồng chí cũng đề nghị đại biểu tiếp tục nghiên cứu tài liệu, bám sát các nghị quyết, quyết định để nắm bắt tinh thần, nội dung của BLHS năm 2015 và Luật TCTT. Mỗi cơ quan, đơn vị cần xây dựng quy chế nội bộ trong việc đảm bảo cung cấp thông tin cho người dân theo quy định của Luật Tiếp cận thông tin. Sau Hội nghị, các cấp, ngành tiếp tục triển khai phổ biến, giáo dục pháp luật đến cơ sở để từng bước đưa các đạo luật vào thực tiễn đời sống./.