Trước tiên, người cán bộ phải biết “nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin”. Việc lắng nghe dân nói thể hiện thái độ tôn trọng dân của cán bộ sẽ tạo cho người dân cảm thấy được tin cậy, động viện họ tích cực suy nghĩ, tham gia đóng góp ý kiến. Ngược lại, người dân sẽ không nhiệt tình góp ý, bàn bạc nếu biết trước người cán bộ chỉ nghe mà không lưu tâm đến ý kiến của họ, không có thái độ tôn trọng họ. Muốn “Dân vận khéo” thì cán bộ phải chú ý dành thời gian để gần dân, tiếp xúc với dân. Gần dân, sát dân để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng chính đáng của quần chúng nhân dân là rất cần thiết; nhiều khi nhu cầu, nguyện vọng nảy sinh ở nhân dân lại là ý tưởng để hình thành một chủ trương mới, đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Người cán bộ thực sự muốn lắng nghe ý kiến của nhân dân, trong nhiều trường hợp còn phải khéo léo lui về phía sau, nhờ những người được quần chúng tín nhiệm đứng ra điều khiển cuộc họp với những nội dung đã được cán bộ hướng dẫn, chỉ đạo. Người cán bộ có thể giữ vị trí là một người nghe bình thường hoặc nghe “ẩn mình”; cách thức lắng nghe này đôi khi rất hiệu quả bởi vì người dân dễ nói thật lòng những mắc mớ, nghi ngờ của họ khi không đối diện với người cán bộ lãnh đạo. Nếu người cán bộ được dân yêu quý, tín nhiệm chủ trì điều hành cuộc họp thì “khoảng cách tâm lý” trong giao tiếp được rút ngắn, người dân không tự ti, không ngần ngại khi phát biểu ý kiến; khi đó họ sẽ “trải lòng” tất cả tâm tư, suy nghĩ của mình với cán bộ. Qua đó, người cán bộ sẽ nắm được tâm trạng của nhân dân để tham mưu cho cấp ủy, chính quyền đưa ra những định hướng đúng đắn trong lãnh đạo, chỉ đạo, tạo được sự đồng thuận trong việc thực hiện các chủ trương của địa phương.

Thứ hai, trong công tác tuyên tuyền, vận động quần chúng nhân dân, người cán bộ phải có kỹ năng thuyết phục, đó là sự tác động trực tiếp vào ý thức và hành vi của quần chúng bằng lời nói và việc làm cụ thể để người dân hiểu đúng chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và địa phương, từ đó tin tưởng và đồng tâm thực hiện. Muốn vậy, người cán bộ phải khéo léo trong quá trình giải thích, chứng minh bằng những quy định trong chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước để làm rõ vấn đề muốn truyền đạt đến nhân dân là đúng đắn, ý Đảng hợp lòng dân; đồng thời, bằng những lập luận khoa học phải bác bỏ những nhận thức, quan điểm lệch lạc, hành vi sai trái để hình thành và củng cố những nhận thức, quan điểm, niềm tin đúng đắn ở nhân dân. Trong thực tế, khi tiến hành công tác vận động quần chúng, nhất thiết cán bộ phải xâm nhập vào đời sống của quần chúng nhân dân, phải hiểu được phong tục, tập quán của từng vùng, miền, địa phương; cán bộ phải kiên trì, nhẫn nại, giữ vững lập trường, quan điểm, biết vận dụng sáng tạo vào từng hoàn cảnh, trường hợp, đối tượng cụ thể mới vận động, thuyết phục có hiệu quả.

Thứ ba, người cán bộ đứng đầu cấp ủy, chính quyền phải tăng cường đối thoại với nhân dân, phân công từng cấp ủy viên về dự sinh hoạt tại chi bộ thôn, tổ dân phố, khu dân cư để lắng nghe những phản ánh, kiến nghị, nguyện vọng chính đáng của nhân dân, đồng thời cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến việc thực hiện những mục tiêu, nhiệm vụ của địa phương mình và chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước cho nhân dân theo phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”; quan tâm theo dõi chỉ đạo giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong nhân dân để người dân không phải kiến nghị nhiều lần. Trong thực tế thì đây là cách làm “Dân vận khéo” rất hiệu quả, và cũng là cách đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng, chính quyền đối với công tác vận động quần chúng. Vì qua tiếp xúc, đối thoại, nhiều vấn đề nhân dân bức xúc được giải quyết thỏa đáng. Từ đó tạo niềm tin của nhân dân với cấp ủy đảng, chính quyền địa phương.

Thứ tư, cán bộ phải “trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân”; thể hiện đức tính khiêm tốn, niềm nở, lịch thiệp, dũng cảm để người dân mạnh dạn trao đổi, bàn bạc, góp ý khi “khoảng cách tâm lý” giữa cán bộ lãnh đạo và người dân được rút ngắn. Ngược lại, người dân sẽ rất ngại trao đổi với những cán bộ có tính tự cao, tự đại, lạnh lùng, nóng nảy. Cán bộ phải dũng cảm thừa nhận những quyết định sai lầm, không bảo thủ khi thấy mình làm sai cũng là một đức tính của người cán bộ để quần chúng nhân dân thêm yêu quý, mến phục và sẵn lòng đóng góp các ý kiến phản biện có tính chất xây dựng mà không e ngại mất lòng cán bộ. 

Thứ năm, người cán bộ phải có lối sống giản dị, đạo đức trong sáng, nói phải đi đôi với làm, có uy tín với nhân dân, thực hiện trách nhiệm nêu gương trước quần chúng nhân dân; sức lay động lan tỏa của gương người tốt, việc tốt trong đời thường, trong lao động sản xuất có ý nghĩa tác động tích cực đến nhiều người làm theo. Vì “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”.

Quyết định số 290-QĐ/TW, ngày 25/02/2010 của Bộ Chính trị về “Quy chế công tác dân vận của hệ thống chính trị” khẳng định: “Dân vận và công tác dân vận là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với toàn bộ sự nghiệp cách mạng nước ta; là điều kiện quan trọng bảo đảm cho sự lãnh đạo của Đảng và củng cố, tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân”; đồng thời xác định: “Công tác dân vận là trách nhiệm của tất cả các tổ chức trong hệ thống chính trị, của mọi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên các đoàn thể nhân dân, cán bộ, chiến sỹ lực lượng vũ trang”. Trong đó, Đảng lãnh đạo, chính quyền tổ chức thực hiện, Mặt trận, đoàn thể làm tham mưu và nòng cốt trong thực hiện công tác dân vận. Trong công tác dân vận của hệ thống chính trị, phong trào thi đua “Dân vận khéo” là một trong những nội dung trọng tâm được triển khai thực hiện thường xuyên ở cơ quan, đơn vị, địa phương. Với phong trào thi đua “Dân vận khéo” thì cán bộ cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc hướng dẫn nhân dân thực hiện các mô hình, điển hình “Dân vận khéo”. Vì cán bộ cơ sở là người gần dân, sát dân, hiểu biết rất rõ tình hình đời sống thực tế của nhân dân. Kỹ năng “Dân vận khéo” là chìa khóa giúp người cán bộ mở lòng mình để gần gũi với dân hơn, lắng nghe dân nói, thấu hiểu lòng dân; qua đó tạo được sự đồng thuận cao trong nhân dân để đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống.

Kỷ niệm 90 năm Ngày truyền thống công tác dân vận của Đảng (15/10/1930 - 15/10/2020), chúng ta thấm nhuần sâu sắc lời dạy của Bác Hồ kính yêu: “Lực lượng của dân rất to. Việc dân vận rất quan trọng. Dân vận kém thì việc gì cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”. Những người phụ trách công tác dân vận cần phải “óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm”. Vì mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước khi Nhân dân đồng thuận thì “khó vạn lần dân liệu cũng xong”.